معين الدين محمد زمچى اسفزارى

72

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

سنينه « 1 » و سير مرضيه من بجور و تعدى شهرت يابد . للشيخ سعدى « 2 » : ظالم نماند و قاعدهء ظلم ازو بماند * عادل برفت و نام نكو يادگار ماند مادر نوشته كه : از رهگذر « 3 » آن ناحيت قدر خاك پيش من فرست تا از حال آن خاك استدلالى كنم ، سكندر انبان خاك پيش مادر فرستاد ، چون به نظر او رسيد خاكى ديد منقش و ملون بعضى درشت و بعضى نرم ، فرمود تا آن خاك را « 4 » در زير بساط و فراش گستردى تنگ كردند ( كذا ؟ ) و مشاهير روم را طلب فرموده بر آن بساط نشاند بعد از سكندر « 5 » و بنا كردن هرات سخن راند و گفت سكندر از شما مدد خواسته شما چه ميگوئيد ، ساختن اين شهر مصلحت هست يا نه ؟ طايفهء گفتند : اى ملكهء ملوك و اى مالكهء ممالك ؟ عمارت اين شهر از حكمت دور مينمايد ، چه آن ولايت سرحد پرآفت و بلاست ، و بجهة « 6 » بادغيس كه در جوار دارد از كثرت عبور و مرور عساكر هميشه محل حوادث و مخاطر . و طايفهء ديگر گفتند : آنچه بر صفحه آينهء رأى ملك‌آراى اسكندرى عكس‌پذير گشته محض حكمت و حداست و كمال مصلحت و فراست تواند بود چه در جمع احوال سعادت و اقبال قرين حال و رفيق آمال ان پادشاه صاحب كمالست . « 7 »

--> ( 1 ) - مج : فرمايم نام سنيه . مك : فرمايم سنيه ( كذا فى الاصول و قياسا اصلاح و سنينه نوشته شد ) و : السنين المسنون . و مؤنثه سنينه بنونين . و المسنون مفعول من : سنّ . يسنّ . سنّا الامر : بيّنه . سهّله و اجراه . و سنّ عليهم السنّه : وضعها . و سنّ الامير رعيته : احسن سياستها . يا از : سنى . يسنى . سناء : صار ذا سناء و رفعة . و السنّى : الرفيع . مونثه . سنيّه . گويا جملهء ( نام سنيّه و سير مرضيهء ) را بجاى عبارت ( اوصاف سنيّه و سير مرضيه ) استعمال كرده و لذا كلمهء « سنيّه » را مطابقتا للاوصاف مؤنث آورده است . ( 2 ) - مج : للشيخ سعدى . مك : ندارد . ( 3 ) - مج : از ره گزارى آن . مك : از ره گذران . ( 4 ) - مج : آن خاك در . مك : آن خاك را در . ( 5 ) - مج : بعد از سكندر . مك : بعد از حال سكندر . ( 6 ) - مج : و بجهة بادغيس . مك : و بواسطه بادغيس . ( 7 ) - مج : صاحب كمال . مك : صاحب كمالست .